Rozdział III – Konsekwencje transformacji
Transformacja wiele zmieniła w państwach byłego bloku wschodniego. Jej skutki dotyczą zarówno sytuacji gospodarczej i politycznej jak i samej świadomości obywateli.
Społeczeństwa postkomunistyczne przechodziły trudną drogę do samodzielności. Ludzie przyzwyczajeni do gospodarki planowanej, nie byli w stanie poradzić sobie w nowych warunkach ekonomicznych. Lata reżimu komunistycznego wyparły z obywateli przedsiębiorczość i inicjatywę. Nowe realia - swoboda prowadzenia działalności, samorządności nie mogły być w pełni wykorzystane, gdyż ludzie przyzwyczajeni byli do systemu nakazowego. Dopiero pod koniec lat dziewięćdziesiątych państwo zaczęło silnie wspierać przedsiębiorczość. Wejście nowego pokolenia na rynek pracy zdynamizowało rozwój zwłaszcza sektora małych i średnich przedsiębiorstw.