Transformacja przyczyniła się do diametralnej zmiany sytuacji gospodarczo – ekonomicznej krajów Europy Środkowo – Wschodniej. Poszczególne kraje komunistyczne odnotowały po przemianach politycznych lat 1989-1991 pogorszenie sytuacji gospodarczej. We wszystkich nastąpił spadek produktu krajowego brutto i w konsekwencji znaczenie Europy Środkowo – Wschodniej w gospodarce światowej. W latach 1990 – 1992 produkt krajowy na całym świecie wzrósł o 3% podczas gdy w krajach transformacji spadł o ok. 0,3%. Czynnikiem, który w przeważającej mierze przyczynił się do stagnacji gospodarczej państw postkomunistycznych była inflacja . Z jej powodu reformy musiały być ukierunkowane głównie na obniżenie tempa wzrostu cen i stabilizację makroekonomiczną, zamiast na działania pro – rozwojowe. Inflację opanowano, chociaż w niektórych krajach takich jak np. Rumunia wskaźnik średniej rocznej stopy inflacji w okresie 1997-2001 wynosił 75%. W końcu XX wieku, podstawy gospodarki rynkowej są w wielu krajach na różnym poziomie. Przekształcenia gospodarki, restrukturyzacja przemysłu spowodowała, że 75% ludności zajmowało się czym innym niż przed okresem transformacji. Poważnym problemem w trakcie procesu odchodzenia od przemysłu (zwłaszcza ciężkiego) stało się bezrobocie, które do tej pory utrzymuje się na dość wysokim poziomie. Wyższe niż w 1989 roku jest zróżnicowanie dochodów w społeczeństwie, obok stosunkowo niewielkiej liczby osób zamożnych, występuje duża liczba rodzin żyjących na granicy ubóstwa.