ZAKOŃCZENIE
Propozycja Marshalla z 5 czerwca 1947 roku była formalnie skierowana pod adresem całej Europy. Jednak z punktu widzenia Waszyngtonu udział Związku Radzieckiego w europejskim programie odbudowy był zdecydowanie niepożądany, ze względu na zmniejszenie szans jego powodzenia. Zarówno Amerykanie jak i Francuzi oraz Brytyjczycy, którzy zajęli się ofertą pomocy liczyli na przystąpienie do niej państw Europy Wschodniej.
Rządy Polski oraz Czechosłowacji , uznając amerykańską pomoc za jedyne realne rozwiązanie kłopotów gospodarczych przejawiały żywe zainteresowanie propozycją Marshalla. Polska jako główny eksporter węgla liczyła na uzyskanie poważnych kredytów inwestycyjnych. Czechosłowacja natomiast mogła liczyć na kredyty na rozwój infrastruktury i modernizacje przemysłu. Zarówno w Warszawie jak i Pradze uznawano konieczność uwzględnienia radzieckiego stanowiska wobec planu Marshalla.
Moskwa zdecydowała się przystąpić do początkowych rozmów nad projektem obudowy powojennej Europy, gdyż liczyła iż uda się jej przeforsować jej wizje Europy. Na pierwszej konferencji paryskiej stało się jasnym ,że Kreml nie przystąpi do plany pomocy amerykańskiej.
W tym miejscu chciałabym podsumować jakie były powody odrzucenia planu Marshalla przez kraje bloku wschodniego.
Jako przyczyny podawano ograniczenie suwerenności państw w sferze zarówno politycznej jak i ekonomicznej. Powodem który przedstawiał Mołotow było także włączenie do odbudowy gospodarki Niemiec, oznaczałoby to bowiem zaprzestanie wypłat reparacji krajom byłej agresji Niemiec, do których należała także Rosja.
Ale oprócz wyżej wymienionych przyczyn istniały także ukryte powody odrzucenia planu. Z założenia państwo chcące uzyskać pomoc musiało ujawnić rzeczywisty stan gospodarki, który w przypadku Rosji był tragiczny i szczętnie ukrywany. Fałszowane raporty i eksportowanie żywności mimo iż w kraju panował głód miało przedstawiać ZSRR w oczach reszty świata jako potęgę. Poza tym dłuższa współpraca z zachodem mogłaby spowodować utratę kontroli nad sojusznikami i ludnością, którą wiecznie przestrzegano przed kapitalistycznym złem.
Mimo odrzucenia pomocy przez Moskwę Polska i Czechosłowacja liczyła na to iż Rosja pozwoli im skorzystać z pomocy gospodarczej.
Rząd Czechosłowacji podjął 7 lipca decyzję uczestniczenia w planie Marshalla, jednak pod groźbą Stalin o zerwaniu stosunków sojuszniczych , rząd Czechosłowacji wycofał się z tej decyzji.
Podobnie przebiegały wydarzenia w Polsce. Decyzja w sprawie polskiego stosunku do planu Marshalla miała zapaść 9 lipca 1947 roku, jednak dzień wcześniej radziecka agencja informacyjna TASS nadała z Paryża wiadomość o odrzuceniu przez Polskę zaproszenia do Paryża. W sposób urągający logice odmowę współpracy uzasadniono obawą przed odbudową potęgi niemieckiej.
Jak więc widać przyczyną odrzucenia planu Marshalla przez kraje związane z Moskwą był ich brak suwerenności w polityce zagranicznej oraz obawa przed zerwaniem kontaktów z mocarstwem.
BIBLIOGRAFIA :
1. J. Janus, Polska i Czechosłowacja wobec planu Marshalla, Wydawnictwo Naukowe Akademii Pedagogicznej, Kraków 2001
2. M. J Hogan, The Marshall Plan, Cambrige University Press, Cambrige 1987
3. A.W Dulles, The Marshall Plan, Oxford, Berg 1993
4. R. Cameron, Historia gospodarcza świata od paleolitu do czasów najnowszych, Książka i Wiedza, Warszawa 1996